Đồng chí Tiểu đoàn trưởng tần ngần nắm tay từng diễn viên, xúc động nói: “Các đồng chí diễn hay quá! Ở giữa chiến trận không ngờ lại được xem văn công biểu diễn hay đến vậy
Chính cho nên không ít lần, ban ngày sốt lên đến trên 40 độ hay rét run cầm cập, giữa mùa hè mà quấn mấy lần chăn, vậy mà ban đêm, như một sự thôi thúc, anh em vùng dậy, hóa trang, lên biểu diễn ngon lành phục vụ bộ đội, dân công và dân chúng.
Nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn cho biết, vở tuồng là tấm lòng của ông đối với vùng đất Phú Yên tình sâu nghĩa nặng mà ông đã gắn bó hơn nửa cuộc đời. Riêng ông, mấy lần làm hồ sơ, nhưng chỉ vì vài lý do rất nhiêu khê mà đành lỡ dịp. Chúng tôi không có món quà gì, chỉ có một mũ cối gạo tặng các đồng chí, mong các đồng chí nhận, ăn cho có sức để phục vụ quần chúng. Mỗi lần xem xong, Bác đều khen: “Các cháu trình diễn tiến bộ hơn lần trước” và thưởng kẹo cho diễn viên.
Vậy là anh em dừng lại, biểu diễn ngay. Cháy mãi ngọn lửa tuồng Sau 1975, vợ chồng nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn và Phương Cơ về công tác tại tỉnh Phú Khánh và Phú Yên. Công tác ở nhiều đơn vị khác nhau, nhưng ái tình đối với tuồng trong ông chưa bao giờ vơi. 7 năm làm thuê tác nghệ thuật tại chiến trận, dù đói cơm lạt muối, không ít lần cái chết kề cận, nhưng được biểu diễn phục vụ quân nhân, phục vụ quần chúng, nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn cho rằng, đó là những tháng ngày đẹp nhất trong thế cuộc nghệ sĩ của mình.
Lần đó, sau khi khen và thưởng kẹo cho diễn viên, Bác đề nghị các vị khách quốc tế có mặt hôm ấy cùng Bác hát một bài dân ca Tây Ban Nha bằng tiếng Tây Ban Nha, do Bác chỉ huy. Ông đã cùng Chi hội sàn diễn Hội LHVHNT tỉnh Phú Yên thực hành nhiều đợt trò chuyện, giới thiệu nghệ thuật tuồng cho các trường phổ biến và chuyên nghiệp trong tỉnh.
Trong ánh lửa bập bùng do bộ đội nhóm lên, anh em trình diễn say sưa hơn 2 tiếng đồng hồ, dù rằng chiều hôm ấy, mỗi diễn viên chỉ có vài khúc sắn dằn bụng.
Anh em chiến sĩ lặng đi xem văn công trình diễn. Bữa nọ, một diễn viên trong đoàn đem về một bọc nấm. Không ngờ, đó là nấm độc. Cảm xúc đó đã theo suốt ông trong những ngày công tác ở Đoàn Tuồng Liên khu 5, hay khi vào chiến trận Khu 5 và vẫn nguyên vẹn khi phấn khởi kể với tôi kỷ niệm về những lần được trình diễn phục vụ Bác.
Nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn rất máu nóng với việc đưa nghệ thuật tuồng vào giảng đường. Có năng khiếu về nghệ thuật từ nhỏ, được những giáo sư, nghệ sĩ nức danh cũng mới từ Liên khu 5 ra như Giáo sư Hoàng Châu Ký, NSND Nguyễn Nho Túy… truyền dạy, Phạm Ngọc Sơn chóng vánh thu nạp các tri thức về bộ môn nghệ thuật độc đáo này của dân tộc và được sắm vai nhiều trích đoạn tuồng và vở tuồng lừng danh.
Ra Tết vừa rồi, tại các địa phương ở Phú Yên, Nhà hát Tuồng Đào Tấn (Bình Định) có đợt lưu diễn vở “tình yêu và khát vọng” của Phạm Ngọc Sơn viết về Phù nghĩa hầu Lương Văn Chánh, người có công tổ chức khai phá, lập nên vùng đất Phú Yên. Ông kể, khi vào đến chiến trường, mới biết Đoàn vừa gặp tổn thất rất nặng nề.
Sáng hôm sau, tìm hiểu, mới biết mũ cối gạo đó là tiêu chuẩn bữa sáng của cả tiểu đoàn. Bạn bè ông lâu ngày gặp lại rất ngạc nhiên vì ông chưa được phong NSƯT. Ở tuổi 72, ông vẫn đau đáu nỗi niềm tuồng.
Không có đũa chỉ huy nhưng Người đã dùng động tác chỉ huy như một nhạc trưởng thực thụ. Nhìn các vị khách quốc tế say sưa hát bài dân ca Tây Ban Nha theo động tác chỉ huy của Bác, trong ông và các diễn viên của đoàn trào dâng một xúc cảm khó tả về vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.
Đẹp nhất là tình cảm giữa người nghệ sĩ và khán giả. Tưởng nấm mối, anh em liền nấu ăn, khen ngon
Tiết mục “ruột” của lớp tuồng cũng như Đoàn Tuồng Liên khu 5 biểu diễn phục vụ Bác là trích đoạn “Trưng Trắc, Trưng Nhị đề cờ” trong vở tuồng “Trưng Nữ Vương” của soạn giả Tống Phước Phổ.
Cũng chính trong những tháng năm khốc liệt của trận mạc, đã nảy nở tình yêu giữa nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn và nghệ sĩ Phương Cơ - cũng từ Đoàn Tuồng Thanh Hóa vào bổ sung cho Đoàn Tuồng và Dân ca Khu 5.
Mỗi lần gặp ông, thấy ông sôi nổi chuyện nghề, có lúc cao hứng còn cười mấy điệu trong 36 điệu cười chừng như là một đặc sắc của Phạm Ngọc Sơn, tôi thấy chuyện vân vi danh phận không còn ý nghĩa ở người nghệ sĩ đã ưng ý về sống ở “tỉnh lẻ” này. Riêng Phạm Ngọc Sơn cũng nôn thốc, nôn tháo, điều trị mấy ngày mới qua nguy ngập.
Hiện ông đang viết vở tuồng “Người phụ nữ hóa muỗi” và chuyển thể vở kịch nói “Lý Thường Kiệt” của tác giả Phạm Hải sang tuồng. ”. Nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn. Bạn cùng lớp với Phạm Ngọc Sơn, hồ hết đều được phong NSƯT, NSND cả. Nhiều người trong đoàn đã mãi mãi nằm lại, trong đó có những cái chết khôn cùng tức tưởi, trong đó có Cao Đình Cựu, người bạn thân nhân kiệt, học cùng lớp, cùng quê, cùng vào chiến trường một đợt.
Ông bảo: “Không phải không buồn, nhưng với nghệ sĩ, cái quan trọng hơn danh hiệu này nọ là để lại gì cho nghệ thuật và cho công chúng. 5 lần dự biểu diễn phục vụ Bác Năm 1959, 17 tuổi, rời làng Vích, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, Phạm Ngọc Sơn ra Hà Nội, học khóa trước nhất của Khoa Tuồng, Trường Ca kịch Dân tộc Trung ương (nay là Trường Đại học sàn diễn và Điện ảnh Hà Nội), với sự gửi gắm của cả một hụi có truyền thống về nghệ thuật và của một làng quê lừng danh với chiếu chèo hay vào bậc nhất xứ Nghệ.
Sau khi ra trường, Phạm Ngọc Sơn về công tác ở Đoàn Tuồng Liên khu 5 thuộc hí trường Tuồng Việt Nam. Một cảnh trong vở “tình và khát vọng” do rạp hát Tuồng Đào Tấn (Bình Định) trình diễn. Hát hay, múa đẹp, nghệ sĩ Phạm Ngọc Sơn làm người xem nhớ mãi về những vai diễn để đời trong nhiều vở tuồng cổ và đương đại … Ông cũng là tác giả kịch bản của nhiều vở Sân khấu hoặc chuyển thể sàn diễn được nhiều đoàn nghệ thuật danh tiếng trong cả nước trình diễn như “Quyền uy và tội ác”, “Dời đô”, “tình yêu và khát vọng”.
Tối hôm ấy, cả đoàn 17 người, nấu một nồi cơm ăn với muối, cảm thấy như chưa bao giờ được ăn bữa cơm ngon đến thế.
Không ít vui buồn trong những năm phục vụ ở trận mạc. Nghe tiếng vỗ tay tán thưởng của khán giả, thấy ánh mắt ông ngời lên, tôi biết ông rất hạnh phúc. Đầu năm 1971, do địch rải chất độc, sắn của đơn vị tăng gia chết hết, đói vàng mắt suốt mấy tháng liền. Trong một lần biểu diễn ở huyện Hoàn Ân, tỉnh Bình Định, không may bị điệp báo, Đoàn bị địch vây bắt gần hết, trong đó có những tên tuổi nổi tiếng sau này như NSND Võ Sĩ Thừa, soạn giả Nguyễn Kim Hùng… Nhiệm vụ của ông và anh em nghệ sĩ miền Bắc vào là vừa biểu diễn vừa đào tạo, củng cố lại Đoàn.
Một lần trong số đó, ông nhớ là vào mùa Thu năm 1967, Đoàn Tuồng Liên khu 5 lại vinh dự được trình diễn phục vụ Bác và đoàn đại biểu các nước Mỹ La tinh sang thăm Việt Nam.
Có lần, Đoàn đang hành quân trên đường Trường Sơn thì gặp một tiểu đoàn cũng vừa từ miền Bắc vào. Kỷ niệm chiến trường Về công tác một thời kì ở Đoàn Tuồng Liên khu 5, năm 1968, Phạm Ngọc Sơn vào mặt trận, công tác tại Đoàn Tuồng và Dân ca Khu 5.
Cao Đình Cựu đang sốt, bị ngộ độc nặng đã ra đi. Rồi cả tiểu đoàn cùng đứng cả dậy, từng tràng pháo tay vang lên không ngớt. #, Phục vụ lính”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét